عکس باتری کشف شده در نزدیکی بغداد

شکل 1: اولین باتری‌های الکتریکی متعلق به حدود $2250$ سال پیش که در بغداد کشف شده‌است.

از لحاظ تاریخی، اولین استفاده بشر از باتری‌ها در ایران قدیم صورت گرفته‌است. در سال $1938$ ویلهم کونیگ (Wilhelm Konig) کوزه‌های سفالی مانند شکل 1 به اندازه $13$ سانتی‌متر که در آن یک میله آهنی و یک استوانه مسی قرار داشت را در نزدیکی بغداد کشف کرد. از این رو، این باتری را باتری بغ داد نام‌گذاری کردند. در این کوزه‌ها اثرات خوردگی الکتروشیمیایی روی فلزات آن دیده شده که در ترکیبات آنها وجود یک مایع اسیدی مانند سرکه نیز مشاهده می‌شود. این ملاحظات نشان داد که وسایل کشف شده درواقع پیل‌های الکتریکی بوده که در حدود $250$ سال پیش از میلاد مسیح در دوره اشکانیان به‌عنوان سل‌های الکتروشیمیایی مورد استفاده قرار می‌گرفتند. این سل‌ها می‌توانستند جریان $250$ میلی‌آمپر را در ولتاژ بین $0.8$ تا $2.0$ ولت (بسته به جنس الکترودها) برای زمانی در حدود $200$ ساعت تأمین کنند.
این اکتشاف بحث‌های زیادی را در دنیا برانگیخته‌است زیرا از طرفی مشخص نیست که آیا براستی ایرانیان در آن زمان به علم الکتریسیته آشنا بوده‌اند یا خیر و از طرفی هنوز مشخص نیست که کاربرد اصلی این پیل‌ها کجا بوده‌است. فرضیات زیادی در این زمینه وجود دارد که هیچ‌کدام نیز تأیید قطعی نشده‌اند. برخی از محققان کاربرد این پیل‌ها را در تسکین درد می‌دانند. این موضوع از آنجا ناشی می‌شود که در کتب مورخان یونانی به تأثیر شوک الکتریکی ناشی از مارماهی برای تسکین درد پا اشاره شده‌است. مشخصاً ولتاژ یک باتری برای این موضوع کافی نیست اما آیا این امکان وجود داشته‌است که ایرانیان از نحوه سری و موازی بستن این پیل‌ها نیز به منظور بالابردن ولتاژ و جریان اطلاع داشته‌اند؟
فرضیه دیگر نشان می‌دهد که در گذشته ایرانیان از این وسیله به‌منظور آبکاری نقره استفاده می‌کردند. این فرضیه نیز از آنجا ناشی می‌شود که بسیاری از قطعات کشتی‌های ایرانی برای جلوگیری از خوردگی آبکاری شده‌اند.

شکل 2: جزئیات باتری‌های کشف شده در بغداد

شکل 2: جزئیات باتری‌های کشف شده در بغداد

در شکل 2 حزئیات بیشتری از این باتری‌ها نمایش داده شده‌است. چنانچه جنس الکترودها از آهن و مس بوده و از سرکه به‌عنوان الکترولیت استفاده شود، ولتاژ مدار باز این باتری حدود $1.1$ ولت خواهد بود. این باتری‌ها، اولین استفاده بشر از علم الکتروشیمیایی بوده‌است. بعد از آنکه این سل‌ها به فراموشی سپرده شدند، حدود دو هزار سال طول کشید تا دوباره باتری مورد توجه بشر قرار گیرد.